Over het MenoPause Consortium - MenoPause Consortium

Het MenoPause Consortium spant zich in voor meer gezonde en productieve jaren voor vrouwen in de overgang. In het consortium werken onderzoekers, artsen, leefstijldeskundigen, vrouwen in de overgang en andere belanghebbenden samen om de nadelige gevolgen van de overgang beter in kaart te brengen en strategieën te ontwikkelen om deze nadelige gevolgen te voorkomen.

Thema’s

Het onderzoek naar de gevolgen van de overgang is verdeeld in de thema’s ‘Slaap & Mentale Gezondheid’, ‘Lichamelijke Gezondheid’ en ‘Werken’.

SLAAP & MENTALE GEZONDHEID

Tijdens de overgang heeft ongeveer de helft van de vrouwen last van slaapproblemen, zoals moeite met inslapen, ’s nachts wakker worden en daarna niet meer kunnen slapen. De slaap wordt vaak extra verstoord door opvliegers en nachtzweten. Vier op de vijf vrouwen krijgt hier tijdens de overgang mee te maken.

Slecht slapen speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van depressie, diabetes en hart- en vaatziekten, aandoeningen waarvoor vrouwen in de menopauze een verhoogd risico hebben. Daarom is het belangrijk om beter te begrijpen hoe deze problemen met elkaar samenhangen. Alleen dan kunnen we effectieve en goed onderbouwde interventies ontwikkelen.

Doel en plan van aanpak

We gaan de oorzaken van slaap- en stemmingsklachten tijdens de perimenopauze in kaart brengen en onderzoeken welke combinatie van bestaande interventies het meest effectief is. Daarbij kijken we onder andere naar een begeleide eHealth‑slaapinterventie en hormoontherapie.

Onze aanpak bestaat uit een gerandomiseerde gecontroleerde studie en het gebruik van langdurige gegevens van vrouwen uit grote observationele cohortstudies. De resultaten moeten leiden tot interventies waarmee zorgverleners menopauze‑gerelateerde slaapproblemen, mentale klachten en andere stoornissen beter kunnen behandelen en voorkomen. Dit kan door farmacologische behandelingen te combineren met begeleide cognitieve gedragstherapie en leefstijlinterventies in zorg- en behandelplannen.

» LICHAMELIJKE GEZONDHEID

LICHAMELIJKE GEZONDHEID

De overgang gaat gepaard met verschillende lichamelijke veranderingen. De botmassa neemt sneller af, waardoor de kans op botbreuken op latere leeftijd groter wordt. Voor de overgang hebben vrouwen een lager risico op hart- en vaatziekten dan mannen, maar na de overgang neemt dit risico juist toe. Mogelijk stijgt ook het risico op diabetes mellitus (suikerziekte), en verandert de regulatie van de bloedsuikerspiegel bij vrouwen die al diabetes hebben.

Op dit moment is het moeilijk te voorspellen welke vrouwen deze gezondheidsproblemen wel of niet zullen krijgen. Ook is er nog veel onbekend over de rol van hormonale veranderingen tijdens de overgang bij het ontstaan van deze veelvoorkomende aandoeningen.

Doel en plan van aanpak

We gaan bij grote groepen vrouwen in de overgang onderzoeken welke factoren — zoals omgevingsinvloeden, genetische kenmerken en biomarkers — kunnen voorspellen welke vrouwen een verhoogd risico hebben op versneld botverlies, hart- en vaatziekten en diabetes.

In het laboratorium bestuderen we bot-, vaatwand-, spier- en levercellen om de onderliggende mechanismen te ontrafelen die bijdragen aan het ontstaan van deze aandoeningen tijdens de overgang.

Met de kennis over risicofactoren en biologische processen ontwikkelen en testen we vervolgens gepersonaliseerde interventies. Het doel is om deze aandoeningen beter te kunnen behandelen én voorkomen.

» WERKEN

WERKEN

Eén op de drie werkende vrouwen in de overgang ervaart een negatieve invloed van overgangsklachten op hun werk. Vrouwen met veel overgangsklachten voelen zich minder goed in staat om te werken, zijn vaker uitgeput na een werkdag en melden zich vaker ziek. We weten nog niet welke kenmerken van het werk in combinatie met welke overgangsklachten tot werkproblemen leiden en welke vrouwen een verhoogd risico hebben op deze gevolgen van de overgang. Ook is er behoefte aan een preventief programma dat zich niet alleen richt op de vrouw zelf, maar ook op de organisatie van het werk en de werkplek.

Doel en plan van aanpak

Met verschillende onderzoeksmethoden willen we antwoord krijgen op de vraag hoe werkende vrouwen rond de overgang zo goed mogelijk ondersteund kunnen worden op de werkplek. We gaan daarvoor in gesprek in met vrouwen zelf, leidinggevenden en mensen van personeelszaken. Ook doen we analyses naar combinaties van risicofactoren in langlopende cohortstudies (Lifelines en HELIUS). Factoren die we onderzoeken zijn niet alleen kenmerken van de vrouw (zoals wel of niet sporten of alcohol drinken) en ervaren overgangsklachten, maar ook regelmogelijkheden in het werk en sociale steun op het werk.

Op basis van de resultaten van dit onderzoek ontwikkelen we een preventief programma dat zich op vrouwen én hun werkgever richt. Hierbij hebben we steeds aandacht voor verschillen tussen vrouwen naar achtergrond en omstandigheden. Het programma zullen we in de praktijk uitvoeren en evalueren. Door in de ontwikkeling en evaluatie samen te werken met vrouwen, leidinggevenden, HR en (arbo)zorg professionals hopen we een programma te maken dat aantoonbaar een positieve invloed heeft op het werkfunctioneren van vrouwen rondom de overgang.

Onderzoeksinstituten

Coördinatie

Peter Bisschop

projectleider

Prof. dr. Peter Bisschop is internist-endocrinologist in Amsterdam UMC

Astrid Bakker

vice-projectleider

Prof. dr. Astrid Bakker is bioloog in Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam

Kimberley Rentner

projectmanager

Kimberley Rentner is subsidieadviseur en projectmanager in Amsterdam UMC

Slaap en mentale gezondheid

Birit Broekman

themaleider

Prof. dr. Birit Broekman is psychiater in OLVG en Amsterdam UMC

Eus van Someren

themaleider

Susan Picavet

themaleider

Anne-Sophie Koning

post-doc

Francesca van Baarzel

PhD kandidaat

Francesca van Baarzel is psycholoog en PhD kandidaat bij Amsterdam UMC

Lichamelijke gezondheid

Het thema ‘Lichamelijke Gezondheid’ is onderverdeeld in de sub thema’s ‘Diabetes Mellitus’, ‘Hart- en vaatziekten’ en ‘Osteoporose’.

Diabetes Mellitus

Sarah Siegelaar

themaleider

Dr. Sarah Siegelaar is internist-endocrinoloog in Amsterdam UMC

Eveline Bruinstroop

themaleider

Dr. Eveline Bruinstroop is internist-endocrinoloog in Amsterdam UMC

Irene van Valkengoed

senior onderzoeker

Dr. Irene Valkengoed is sociaal epidemioloog in Amsterdam UMC